mjesto slobodnog duha

eng1 fbbutton1 twtbutton1

Detalj sa izložbe 3

Za april 2014. godine u Istorijskom muzeju Srbije planirana je izložba "U IME NARODA - REPRESIJA U SRBIJI 44-53".

Autor: Ivan Rajović

Izložba U IME NARODA! će biti postavljena početkom aprila 2014. u Istorijskom muzeju Srbije na Trgu Nikole Pašića u Beogradu. U IME NARODA!- je prva multimedijana izložba o dugogodišnjim tabu temama: likvidaciji, suđenjima narodnim neprijateljima, Golom otoku i drugim logorima, prinudnom otkupu i koleketivizaciji...Ideja o izložbi je nastajala godinama, u glavi i kroz rad na doktoratu istoričara Srđana Cvetkovića kao i kroz Komisiju za tajne grobnice. Tokom godina predanog rada Cvetković i njegovi saradnici suočavali su se sa ogromnom količinom materiajla o represiji za koju su smatrali da mora biti prikazana široj javnosti i na taj način dati doprinos suočavanju sa totalitarnim nasleđem i doprineti duhovnom ozdravljenju nacije.

Detalj sa izložbe 2

Autori idejnog rešenja ovog događaja izuzetnog po obimu, a i po značaju su: Srđan Cvetković , Marko Dimitrijevic i Zoric Marinković, arhitekta: Marko Dimitrijevic, dizajner: Ivan Benussi i organizator: Zorica Marinković.

Sada, kada je izložba već sasvim izvesna Srđan sa jednom od saradnica i organizatorom izložbe, inače Kraljevčankom, Zoricom Marinković, obilazi gradove po Srbiji i drže predavanja na pomenutu temu nastojeći da što veći broj građana upoznaju, kako sa onim što sledi, tako i sa onim što je bilo, a što je decenijama čuvano kao najveća državna tajna. Tim povodom održano je predavanje i u kraljevačkom Muzeju, što je i bio povod za ova j intervju.

Detalj sa izložbe 4

Gospodine Cvetrkoviću, koliko konkretnih podataka - brojki - se može saznati iz prikupljenog i izloženog materijala?

Na izložbi će u četiri scene, četiri tematske celine, biti izloženi eksponati i fakti o stradanjima ljudi u vremenu revolucionarnog terora 1944-1953. i imitacije staljinističkog društvenog modela u Srbiji i Jugoslaviji. Biće postavljena scena o izborima, političkoj kulturi toga vremena i kultu ličnosti, druga će biti posvećena likvidiranim ljudima bez suđenja, treća će se baviti političkim zatvorenicima i zatvorima, dok jedna posebna scena prikazuje stradanja na Golom otoku i drugim logorima kao i seljacima u vreme otkupa i kolektivizacije. Biće izložena baza dokumenata, kao i poimenična baza lica stradalih u vreme likvidacija 1944-1945. kao i celokupna baza zatvorenih po liniji Informbiroa.

Zanimljivo je da, osim direktnim likvidacijama, izložba se bavi i „kolektivizacijom" i prinudnim otkupom. Kakve posledice su ostavili ovi procesi?

Tačno. Jedna od scena na izložbi biće posvećena stradanju seljaka u vreme prinudnog otkupa i koleketivizacije. Biće prikazane žrtve, hapšeni, maltretirani i ubijeni seljaci, logori za prinudni rad, kao i oblici otpora, buna koje su se spontano javljali na selu. Jedna od najvećih pobuna upravo je izbila u Bosni u Cazinskoj krajini na Đurđevdan 1950.. Tada su se i Srbi i Muslimani i komunisti i nekomunisti digli protiv ovih revolucioanrnih mera. Bilo je na desetine stradalih, intervenisala je i vojska, na stotine je raseljeno i zatvoreno. Osim toga nicale su pobune u Vojvodini (Bežanija, Dolovo) Smederevu i drugde. Do sada i ova tema kao i ostale su muzeološki gotovo potpuno neobrađene.

Detalj sa izložbe 5

Da li ste nailazili na poteškoće u istraživanju, a ako jeste - šta mislite zašto bi neko stvarao poteškoće izlasku istine o jednom periodu istorije, na videlo?

Za razliku od, recimo, pre deceniju ili više, u novije vreme su, ipak, dosta pristupačni arhivi na sve ove teme. Naročito mi je olakšao posao osnivanje Državne komisije za tajne grobnice 2009. i odluka Vlade da se ukinu s određenih dokumenta i fondova oznake poverljivosti. Naporom mnogih saradnika i pojedinaca, koji su mi pomagali prikupljena je, zaista, ogromna i zanimljiva građa, dokumenti, fotografije, audio, video materijal, dokumentarni i igrani filmovi koji će biti prikazani srpskoj javnosti na jedna moderan i atraktivan način.

Ono što je novo za jednu izložbu u Srbiji nju prati bogat, interaktivan i multimedijalan lan program?

Međutim, ideja je da u okviru paralelnog programa u jednoj sali, koju smo zamsilili da bude u stilu sudnice iz onog vremena, budu gosti-inostrane delgacije koje će da prikažu iskustvo republika bivše Jugoslavije ali i zemalja Istočne Evrope. To bi bio jedan interaktivan i multimedijalan program, baziran na igranom, dokumentarnom filmu, promocijama, prezentacijama i tribinama. U tom smislu imamo potvrde od delegacija iz Slovenije, Poljske, Mađarske i drugih zemalja koje će predstaviti svoja sikustva i istraživanja. Na taj način se mogu suočiti iskustva kako iz tog perioda revolucionarnog terora tako iz tranzicionih procesa iz autoritarnog sistema u demokratiju koje su ove zemlje uglavnom prošle pre Srbije.

Detalj sa izložbe 5

Da li je istina da je u Srbiji, i to na osnovu dokumenata UDB-e, ubijeno 55.000 ljudi, mahom na vansudski način? Da li je iko odgovarao za ubistva?

Na žalost najmanje je toliko ljudi stradalo, a naravno među njima i par stotina, možda i više, koje bi svaka vlast osudila na smrt, ali ima, zaista, i mnogo nevinog sveta i nezasluženo kažnjenog smrću. Naravno, tu treba dodati nekoliko stotina hiljada političkih zatvorenika od 1944-1990. Kada su uslovi na izdržavanju kazne daleko bili čak i od standarda U Kraljevini Jugoslaviji. Za ove zločine po svoj prilici niko neće odgovarati i mi danas najmanje što možemo da uradimo je da iznesemo istinu o tome, a na državi je da sprovede proces rehabilitacije žrtava i dostojnog obeležavanja grobnih mesta u skladu sa hrišćanskim i civilizacijskim tekovinama.

S tim u vezi, osim vaše izložbe godinu je obeližila i smrt Jove Kapičića, bivšeg generala UDB-e. Da li je Kapičić bio neko ko je morao odgovarati bar za neke od ovih 55.000 ubistava?

Ne samo on nego mnogi koji su bili u životu bi u nekoj ozbiljnoj demokratskoj državi bili pozvani na odgovornost i da nešto kažu o masovnom kršenju ljudskih prava i zločinima koji su činjeni u ime ideologije i vlasti – U IME NARODA! Kako se tada govorilo. Jovo Kapičić je do poslednjeg dana bio jako ohol i smelo je istupao u medijima shvatajući da mu niko ništa ne može i to u odbranu jednog totalitarnog sistema koji je mnoge unesrećio. Čak su se u nekim slučajevima pominjale i njegove pretnje novinarima.

Detalj sa izložbe

Kako objašnjavate sve što se dešavalo u periodu kojim se izložba bavi, a pogotovo ako uzmemo u obzir da su u Srbiji, mahom, Srbi streljali pripadnike svog naroda? Da li je to ''revolucionarna ostrašćenost" ili nešto drugo? Gde su koreni koji su izrodili takve posedice?

Znate, kako nikad nije samo jedan razlog i to je šansa da se na tribinama i predavanjima kojih će biti u okviru izložbe i o otme prodiskutuje. Po meni, ima tu i nasleđa, autoritarne političke kulture, mentaliteta, antropoloških faktora, ratnih okolnosti i osvete, ličnih lukrativnih razloga, patologije na momente, ali je sve to bilo pod zavesom i vođeno od partije i pod zavesom ideologije dakle smatram ideološko-revolucionarni faktor odlučujućim.

Evidentno je, takođe, da postoji određeni otpor prema saznavanju istine o ovim događajima, i to kod onog dela javnosti koja sebe smatra antifašističkom i građanskom? Da li je to tačno i kako to objašnjavate?

Ja smatram da se u suštini radi ili o nerazumevanju naših namera ili, pak, u drugom o prećutnoj odbrani ideologije i sistema koji u glavama mnogih u Srbiji nije imao mana. Ja smatram da je vrhunska vrlina svih antifašista i partizana to što su se borili protiv streljanja ljudi, protiv neslobode, diktature i zločina okupatora. Upravo vođen tim idealima smatram da su posleratne manipulacije NOB-om od strane komunističke partije, zatvaranje onih koji ne misle isto, mučenja i ubistva iz političkih i klasnih razloga, logorisanje lica po principu kolektivne odgovornosti u Vojvodini, jedna vrhunska izdaja ideala u ime kojih su se borili mnogi časni partizani. Upravo iz tih razloga zadatak je svakog pravog antifašite i partizana da našu izložbu podrži. I verujte ima takvih mada su ljudi koji su antifašističkim organizacijama glasniji.

Da li će vaša izložba putovati i van Srbije?

Naravno. Plan je da, ukoliko bude interesovanja, izložba obiđe neke veće gradove u Srbiji, da gostuje u Sloveniji, možda, još negde na teritoriji bivše Jugoslavije ako bude poziva. Takođe su u toku pregovori da se postavi deo materijala u Poljskoj i Mađarskoj.

Dr Srđan Cvetković

KRATKA BIOGRAFIJA

dr Cvetković Srđan (1972), Rođen u Toplom Dolu (Pirot). Osnovnu i srednju školu završio je u Dolovu i Pančevu. Radi od 2006. kao istraživač saradnik na Institutu za savremenu istoriju u Beogradu. Osnovne studije završio je na Filozofskom fakultetu u Beogradu. Diplomirao je na katedri za Istoriju Jugoslavije 2000. s temom Etničke promene u Pančevačkom srezu 1944–1953. Magistrirao je 2005. s tezom Represija u Srbiji 1944−1953. pod mentorstvom profesora Ljubodraga Dimića. Svoja decenijsko istraživanje političke represije zakrovio je 2011. doktorskom disertacijom Politička represija u Srbiji 1953-1985.

sa prof V. Bobincem na Golom Otoku

Njegove oblasti interesovanja su: komunizam, državna represija, disidenti, ljudska prava i Hladni rat, kojima je objavio više radova u domaćim i instranim stručnim časopisima i zbornicima. Učestvovao je na domaćim i međunarodnim naučnim skupovima i tribinama i održao više predavanja posvećenih ovim temama. Autor je obimnih i zapaženih monografija Između srpa i čekića − Represija u Srbiji 1944−1953.(2006), Između srpa i čekića 2 – politička represija u Srbiji 1953-1985.(2011), Oblici otpora komunističkom režimu u Srbiji 1944-1953, kao i monografija Portreti disidenata (2007) i Rađanje jeretika (2011). Priredio je za štampu Belu knjigu 1984. a jedan je od priređivača Istorije Demokratske stranke 1989-2009. – dokumenti. Objavio je radove u zbornicima sa naučnih skupova Velike sile i male države u Hladnom ratu (2005); Korupcija i razvoj moderne srpske države (2006), Logori zatvori i prisilni rad u Hrvatskoj i Jugoslaviji 1941/1945, 1945/1951. (2010), Disidentstvo u suvremenoj povjesti (2010) i drugim. Stručni saradnik je na pisanju Srpskog biografskog rečnika Matice srpske kao i Službenog Glasnika na priređivanju sabranih dela dr Dragoljuba Jovanovića. Od 2009. sekretar je Državne komisije za tajne grobnice ubijenih posle 12. septembra 1944. Vlade republike Srbije. Živi i radi u Beogradu.

Razgovarao Ivan Rajović

Dodaj komentar

Sigurnosni kod
Refreširaj

kevric1

Nogopamet
Piše: Raul
Kevrić

Foto

Prijatelji sajta

 

 

cgtvit2  

 

ga-banner-160x80yihr-160x80 wwyc-color rekom baner 160x85 fellowship-2010---taboo sr btj-light-sr-300x100ae66 oilogo2 unicef.jpgcrckarijelogoctrlx.info-bannerbitno160x85cgfudbal222160x85160x80rajainewscrocropped-cf-headline3

 

 

 

 

 

stavtramontana
Balada o
Geleru V dio
Piše: Domagoj
Tramontana

 

Karikatura